นักบุญดอมินิก (Saint Dominic) ชื่อเดิมคือ “ดอมินิก เดอ กู๊ซมาน” ผู้ก่อตั้งคณะนักเทศน์ (Order of Preachers) หรือคณะดอมินิกัน (Domicans) ท่านเกิดเมื่อปี ค.ศ.1170 ณ เมืองคาเลรูเวกา (Caleruega) ประเทศสเปน บิดาของท่านชื่อ เฟลิกส์ เดอ กู๊สมาน เป็นผู้ครองปราสาทหลังหนึ่งในเมืองคาเลรูเวกา ซึ่งตั้งอยู่ในแถบชายแดนของประเทศสเปน มารดาของท่านชื่อ บุญราศรีเจน แห่ง อาซา (Blessed Jane of Aza; 1140-1202)
ชีวิตในวัยเด็กของท่านนักบุญดอมินิก เมื่อท่านเกิดมานั้นพี่ชายของท่านสองคน คือ แอนโทนี (Anthony) และ มาแนส (Manez) กำลังเรียนเพื่อเตรียมตัวเป็นพระสงฆ์อยู่ ดังนั้นบิดาของท่านจึงปรารถนาให้ท่านนักบุญดอมินิกเป็นนักรบ เพื่อจะปกครองปราสาทต่อไป แต่เหตุการณ์ไม่เป็นเช่นนั้นหลังจากที่ท่านสำเร็จการศึกษาจาก University of Palencia ในประเทศสเปน ท่านก็บวชเป็นพระสงฆ์โดยรับการศึกษาจากลุงของท่านซึ่งเป็นพระสงฆ์อยู่ก่อนแล้ว และภายหลังจึงสมัครเข้าเป็นนักบวชคณะออกัสติเนียน (Augustinian Canons) ในเขตสังฆมณฑลออสมา (The Diocese of Osma) ตามตำนานการกำเนิดของท่านกล่าวถึงเหตุการณ์หนึ่ง ขณะที่มารดาของท่านตั้งครรภ์ท่านอยู่นั้น นางได้ฝันเห็นสุนัขคาบคบเพลิง และนี่จึงเป็นที่มาของชื่อ “ดอมินิก” คำในภาษาลาตินคือ คำว่า Domini แปลว่า “ของพระเจ้า” และคำว่า Canis แปลว่า “สุนัข” รวมกันหมายถึง “สุนัขของพระเจ้า” ซึ่งหมายถึงท่านนักบุญดอนิมินัก ที่ทำหน้าที่ปกป้องพระศาสนจักรในพระนามของพระเจ้า ด้วยการนำแสงสว่างอันเป็นคำเทศน์สอนและถ้อยคำแห่งความจริงไปป่าวประกาศ เราจะเห็นสัญลักษณ์ซึ่งปรากฎอยู่กับท่านนักบุญคือ “รูปสุนัขคาบคบเพลิง”
ชีวิตในวัยเด็กของท่านนักบุญดอมินิก เมื่อท่านเกิดมานั้นพี่ชายของท่านสองคน คือ แอนโทนี (Anthony) และ มาแนส (Manez) กำลังเรียนเพื่อเตรียมตัวเป็นพระสงฆ์อยู่ ดังนั้นบิดาของท่านจึงปรารถนาให้ท่านนักบุญดอมินิกเป็นนักรบ เพื่อจะปกครองปราสาทต่อไป แต่เหตุการณ์ไม่เป็นเช่นนั้นหลังจากที่ท่านสำเร็จการศึกษาจาก University of Palencia ในประเทศสเปน ท่านก็บวชเป็นพระสงฆ์โดยรับการศึกษาจากลุงของท่านซึ่งเป็นพระสงฆ์อยู่ก่อนแล้ว และภายหลังจึงสมัครเข้าเป็นนักบวชคณะออกัสติเนียน (Augustinian Canons) ในเขตสังฆมณฑลออสมา (The Diocese of Osma) ตามตำนานการกำเนิดของท่านกล่าวถึงเหตุการณ์หนึ่ง ขณะที่มารดาของท่านตั้งครรภ์ท่านอยู่นั้น นางได้ฝันเห็นสุนัขคาบคบเพลิง และนี่จึงเป็นที่มาของชื่อ “ดอมินิก” คำในภาษาลาตินคือ คำว่า Domini แปลว่า “ของพระเจ้า” และคำว่า Canis แปลว่า “สุนัข” รวมกันหมายถึง “สุนัขของพระเจ้า” ซึ่งหมายถึงท่านนักบุญดอนิมินัก ที่ทำหน้าที่ปกป้องพระศาสนจักรในพระนามของพระเจ้า ด้วยการนำแสงสว่างอันเป็นคำเทศน์สอนและถ้อยคำแห่งความจริงไปป่าวประกาศ เราจะเห็นสัญลักษณ์ซึ่งปรากฎอยู่กับท่านนักบุญคือ “รูปสุนัขคาบคบเพลิง”ชีวิตอันสุขสงบภายในอารามคณะออกัสติเนียนของนักบุญดอมินิกต้องสิ้นสุดลง เมื่อพระสังฆราชแห่งเมืองออสมา (Bishop Diego de Acebo) ได้สั่งให้ท่านร่วมเดินทางเพื่อไปเจรจาทางการทูตกับกองทัพของพวกเดนมาร์ก ระหว่างการเดินทางนี้เองขณะที่เข้าสู่ประเทศฝรั่งเศส ท่านได้พบกับเฮเรติ๊ก (ผู้ที่สอนผิดความเชื่อ) กลุ่มที่มีชื่อว่า “อัลบีเจนเซียน (Albegensians)” ซึ่งอิทธิพลด้านความคิดของกลุ่มนี้กำลังแพร่กระจายไปทั่วตอนใต้ของฝรั่งเศส ท่านนักบุญจึงมีความปรารถนาที่จะเทศน์สอนคนเหล่านี้ให้กลับใจมาสู่หนทางแห่งความจริง
ท่านได้ปรึกษากับพระสังฆราชดีเอโก ที่ท่านร่วมเดินทางด้วยถึงพันธกิจสำคัญประการนี้ พร้อมๆ กันกับที่คณะซิสเตอร์เซียน ได้รับมอบหมายจากพระสันตะปาปา ให้ทำหน้าที่ในการเทศน์สอนกลุ่มเฮเรติ๊กเหล่านั้น
เนื่องจากความยากลำบากในภารกิจที่มอบหมาย คณะซิสเตอร์เซียนได้ถอนตัวออกจากพันธกิจนี้ และพระสังฆราชดีเอโกแห่งออสมา เพื่อนร่วมงานของท่านสิ้นใจลง แต่ท่านนักบุญดอมินิกไม่ละความพยายามในการให้ความช่วยเหลือเพื่อ “ความรอดของวิญญาณ” ผู้คนเริ่มสนใจในคำเทศน์สอนของท่านมากขึ้น ท่านนักบุญดอมินิกจึงตัดสินใจที่จะรวบรวมคนเหล่านี้เข้าเป็นกลุ่ม ท่านจึงต้องเดินทางไปยังกรุงโรมหลายครั้งเพื่อทำให้พันธกิจในการตั้งคณะนักบวชดอมินิกัน สำเร็จเป็นรูปเป็นร่างและได้รับการรับรองจากสันตะสำนัก จนกระทั่งเมื่อวันที่ 22 ธันวาคม ค.ศ.1216 พระสันตะปาปาฮอนอรีอุสที่ 3 ได้รับรองคณะดอมินิกัน ซึ่งยึดเอาพระวินัยของนักบุญออกัสติน (The Rule of St.Augustine) เป็นหลักในการดำเนินชีวิตฐานะนักบวช
ท่านนักบุญดอมินิกได้เพียรพยายามในการเทศน์สอน พร้อมทั้งให้การอบรมแก่บุคคลที่สนใจในรูปแบบการดำเนินชีวิตนักบวชดอมินิกันซึ่งมีเป็นจำนวนมาก การก่อตั้งคณะดำเนินไปอย่างเป็นรูปเป็นร่างมากขึ้นเมื่อมีการประชุมสมัชชาของคณะ (General Chapter) และมีการรับรองธรรมนูญพระวินัยฉบับแรกของคณะดอมินิกันในการประชุมสมัชชาครั้งที่สอง ที่เมืองโบโลนญา และท่านได้สิ้นใจลงเมื่อวันที่ 6 สิงหาคม ค.ศ.1221 ในระหว่างการเดินทางกลับจากสมัชชา พระสันตะปาปาเกรโกรี่ ที่ 9 สถาปนาท่านเป็นนักบุญ วันฉลองของท่านตรงกับวันที่ 8 สิงหาคม ของทุกปี
